‘Doorbreek de polarisatie tussen Puigdemont en Rajoy over Catalonië’

Interview met Frans Bieckmann, directeur denktank The Broker. Door Hans Wansink, De Volkskrant, p.23, 2 november 2017

In de patstelling tussen de Spaanse regering van president Rajoy en de Catalaanse separatisten onder leiding van Carlos Puigdemont kan de nieuwe politieke beweging van Podemos en de burgerplatforms voor een oplossing zorgen, meent politicoloog en Spanjekenner Frans Bieckmann. Hij is de auteur van Podemos – Nieuwe linkse politiek in Spanje.

Wie zijn die nieuwe bewegingen?

Bieckmann: ‘Het is een beweging van onderop tegen de bezuinigingspolitiek en voor meer democratie, ontstaan na de grote demonstraties van 15 mei 2011. Podemos en de burgerplatforms vertegenwoordigen inmiddels een kwart van de Spaanse kiezers en besturen grote steden als Madrid en Barcelona. Begin dit jaar is de partij Catalonya en Comu (CatComu) opgericht. Comu betekent ‘gezamelijkheid’.

Wat wil deze nieuwe beweging?

‘Ze pleiten voor een ‘plurinationaal’ Spanje: een federale staat waarin Spaanse regio’s grote autonomie krijgen, met een sterk zelfbestuur. Dat vereist een wijziging van de Grondwet van 1978. Uit peilingen blijkt dat 57 procent van de Spanjaarden en 75 procent van de Catalanen voorstander zijn van een referendum waarin niet alleen gekozen kan worden voor of tegen onafhankelijkheid, maar ook voor de tussenoplossing van een ‘plurinationaal’ Spanje.’

Maakt de coalitie van Podemos en CatComu een kans bij de regionale verkiezingen in Catalonië op 21 december?

‘Mijn angst is dat de polarisatie tussen de regering-Rajoy en de conservatieve separatisten van Puigdemont verder gaat. Die leidt tot niks, onafhankelijkheid is onhaalbaar vanwege artikel 155 van de Spaanse Grondwet. Maar zowel voor Rajoy als voor Puigdemont is de nationalistische polarisatie een vlucht naar voren. Beide partijen liggen onder vuur vanwege hun bezuinigingsbeleid en grootschalige corruptie. De nieuwe beweging van de burgerplatforms en Podemos hebben dat blootgelegd en wonnen daardoor aan populariteit.

‘Daarop besloten de Catalaanse conservatieven de nationalistische kaart te spelen en samen met linkse separatistische bewegingen voor de onafhankelijkheid van Catalonië te gaan. Met een nipte meerderheid zette de separatistische coalitie een heilloos proces naar onafhankelijkheid in. Daarbij worden ze geholpen door een starre centrale regering. De steun onder Catalanen voor onafhankelijkheid is daardoor opgelopen tot 40 procent, en stijgt nog steeds.’

Welk belang heeft Rajoy bij de polarisatie?

 ‘Er lopen nog honderden rechtszaken naar de miljarden die zijn verdwenen in de systematische afroming van overheidsgeld door de netwerken van de Partido Popular van Rajoy. Hij moest in juli zelf ook getuigen over zijn rol in een van de corruptieschandalen. In zijn vlucht naar voren waren de Catalaanse nationalisten een ideaal doel.

‘Door de confrontatie met hen te zoeken sloeg de sluwe strateeg Rajoy twee vliegen in één klap: het kantelde de politieke discussie (van onderop versus corrupte elite naar nationalistische eensgezindheid binnen Spanje tegen die rebelse Catalanen) en bond hij de andere partijen aan zich – de Spaanse socialisten zijn traditioneel tegen onafhankelijkheid van Catalonië. De populariteit van de PP onder Spanjaarden steeg, maar ook die van de Catalaanse nationalisten.’

Wat gaat Puigdemont doen?

‘De Catalaanse nationalisten zullen op hun beurt de komende maanden ook alles doen om hun uitzichtloze strijd in leven te houden. De ‘vlucht’ van Puigdemont naar Brussel om het conflict naar een Europees niveau te tillen heeft mede tot doel tijd te rekken en de aandacht af te leiden van de derde optie die voorligt op 21 december.’

Moet de Europese Unie in actie komen?

 ‘Rajoy’s legalistische beroep op de Grondwet wordt ondersteund door andere Europese lidstaten. Er is echter een verschil tussen de letter en de geest van de wet. Harmonieus samenleven is mogelijk in Spanje, maar daarvoor is staatsmanschap nodig in plaats van cynische machtspolitiek . Van Rajoy valt geen staatsmanschap te verwachten. Maar als Europa zijn eigen waarden serieus neemt, zal zij moeten ophouden met de kritiekloze steun aan de Spaanse constitutie. Als legaliteit en legitimiteit niet meer samenvallen, moeten de instituties vernieuwd worden.’

 

Door | 2017-11-19T14:28:30+00:00 november 2nd, 2017|Categorieën: Publicaties|0 Reacties

Geef een reactie